PVTrans (PVT) kiến nghị thoái vốn Nhà nước triệt để tại các lĩnh vực không cần chi phối

PVTrans cho rằng thoái vốn Nhà nước tại lĩnh vực không thiết yếu sẽ giúp doanh nghiệp tăng tính linh hoạt, cải thiện quản trị và mở rộng nguồn lực. Ngược lại, việc duy trì tỷ lệ không chi phối nhưng có quyền phủ quyết có thể gây chậm trễ, hạn chế động lực tăng trưởng.

Tại Hội nghị Phát triển thị trường chứng khoán năm 2026 do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức, đại diện Tổng CTCP Vận tải Dầu khí (PVTrans, mã PVT) cho rằng việc giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước không chỉ là yêu cầu trong tiến trình nâng hạng thị trường, mà còn có thể trở thành động lực tăng trưởng mới cho doanh nghiệp.

Theo lãnh đạo PVTrans, trong bối cảnh tín dụng gặp hạn chế và chi phí vốn ở mức cao, việc mở rộng “room” cho nhà đầu tư bên ngoài - bao gồm cả nhà đầu tư quốc tế - sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận thêm nguồn lực tài chính, đồng thời cải thiện quản trị và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thực tế tại PVTrans cho thấy vai trò của thị trường chứng khoán trong quá trình phát triển doanh nghiệp. Từ một đơn vị chỉ sở hữu 2 tàu với tổng tài sản hơn 1.000 tỷ đồng sau cổ phần hóa và niêm yết sàn HoSE năm 2007, đến nay doanh nghiệp đã nâng quy mô lên hơn 22.000 tỷ đồng, vận hành đội tàu 65 chiếc với tổng trọng tải khoảng 2,2 triệu DWT, trong đó 90% hoạt động khai thác diễn ra trên thị trường quốc tế. Tốc độ tăng trưởng bình quân 15 năm đạt khoảng 18%/năm.

Tuy nhiên, với các doanh nghiệp có vốn Nhà nước chi phối, đại diện PVTrans cho rằng vẫn tồn tại những điểm nghẽn liên quan đến thủ tục nội bộ và quy trình phê duyệt nhiều cấp, ảnh hưởng đến tốc độ ra quyết định, công bố thông tin cũng như khả năng chủ động trong các kế hoạch tăng vốn, đầu tư hoặc tái cấu trúc.

Từ góc nhìn này, việc giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước, đặc biệt tại những doanh nghiệp không thuộc lĩnh vực thiết yếu, được xem là giải pháp để cải thiện tính linh hoạt trong quản trị. Khi có sự tham gia sâu hơn của các cổ đông bên ngoài, các tiêu chuẩn về minh bạch, công bằng và trách nhiệm có điều kiện được nâng cao, qua đó hỗ trợ định giá doanh nghiệp và khả năng huy động vốn.

Đáng chú ý, lãnh đạo PVTrans lưu ý rủi ro của mô hình Nhà nước nắm giữ tỷ lệ không chi phối nhưng vẫn có quyền phủ quyết. Cấu trúc này có thể dẫn tới tình trạng “nửa mở, nửa đóng”, khi doanh nghiệp gặp khó trong việc đạt đồng thuận ở các quyết sách lớn, làm giảm động lực tăng trưởng và hạn chế khả năng mở rộng.

Theo đó, trong trường hợp không cần duy trì vai trò chi phối, phương án thoái vốn triệt để được cho là phù hợp hơn nhằm đảm bảo tính nhất quán trong quản trị và tạo điều kiện để doanh nghiệp vận hành theo cơ chế thị trường. Ngược lại, với các lĩnh vực trọng yếu, Nhà nước vẫn cần nắm giữ tỷ lệ chi phối để đảm bảo vai trò điều tiết.

Bên cạnh các quan điểm nêu trên, PVTrans cũng đưa ra một số đề xuất liên quan đến chính sách trong đó, kiến nghị cơ quan quản lý xây dựng lộ trình rõ ràng và tiến tới yêu cầu các công ty niêm yết áp dụng chuẩn mực quản trị theo thông lệ OECD. Mặt khác, cần thúc đẩy triển khai chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) nhằm nâng cao tính minh bạch.

Ngoài ra, cần có giải pháp đồng bộ trong việc thoái vốn tại các doanh nghiệp niêm yết có tỷ lệ sở hữu Nhà nước lớn, cũng như hoàn thiện cơ chế quản trị để các doanh nghiệp có vốn Nhà nước hoạt động linh hoạt, tiệm cận với mô hình của các công ty cổ phần thuần túy.

Theo PVTrans, việc kết hợp giữa nâng cao chuẩn mực quản trị và giảm tỷ lệ vốn Nhà nước không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện nội lực mà còn góp phần thúc đẩy tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, qua đó mở ra cơ hội thu hút dòng vốn trong và ngoài nước trong giai đoạn tới.

THEO NGUOIQUANSAT